Celem każdego systemu totalitarnego jest bezwzględne podporządkowanie mas celowi, jaki wyznają przywódcy reżimu. Kształtowanie postaw najmłodszego pokolenia jest ważnym elementem wszelkiej działalności propagandowej. Od tego, jakie wartości wyznawać będą młodzi ludzie, zależy przyszłość społeczeństwa. W okresie stalinowskim sowieckie dzieci podlegały nieustannej indoktrynacji. Państwo radzieckie dążyło do zaszczepienia w sercu młodego człowieka dogmatycznej ideologii marksistowskiej.

Bajka “Jak znaleźć prawdę (białoruska baśń ludowa). Dwa orły. Wybór radzieckich baśni ludowych o Leninie i Stalinie” służyła pokazaniu, że tylko komuniści są w stanie zapewnić dobry byt ludziom biednym. Cechą tego systemu było kreowanie obrazu wroga, przeciwko któremu miałby się zwrócić lud. W tym przypadku wrogiem tym byli kapitaliści. Zobrazowani zostali jako ludzie, którym zależy tylko na wyzyskiwaniu innych ku własnym celom i powiększaniu swojego już i tak obiektywnie dużego bogactwa kosztem innych. Wykorzystywali oni nędzę dwóch braci, obiecując im prawdę, po czym zostawiali ich z niczym. Wręcz niewolnicza praca dla zysku posiadaczy okazywała się nie przynosić im zapewnionej wcześniej słownie korzyści.

Po latach żmudnej i bezowocnej tułaczki mogłoby się wydawać, że losu braci i im podobnych nie da się zmienić i, tak jak powiedział pan, “dziady brudne do końca życia będą musieć pracować na panów”. Jeden brat tak właśnie stwierdza i postanawia zaprzestać wysiłków, które miałyby prowadzić do zmiany jego sytuacji bytowej. Drugi z nich nie zaprzestał poszukiwań i cień nadziei odnalazł w fabryce. Uwidacznia się tu pewien aspekt propagandowy, ponieważ w tym okresie klasa robotnicza była gloryfikowana, przedstawiana jako prawdziwy podmiot historii. Połączone to zostało z wykreowaniem wizerunku Lenina jako wodza, który przynieść ma wybawienie uciśnionym, w przeciwieństwie wyzyskujących posiadaczy. Przedstawiony został jako osoba skromna, otwarta i gotowa wysłuchać innych, w opozycji do wcześniej przywołanych postaci pana, popa i kupca, którzy ostentacyjnie szczycili się swoją zamożnością i próżnością. Lenina zobrazowano jako intelektualistę (wzmianka o książkach) i społecznika zainteresowanego życiem zwykłych ludzi.

Pierwotnym celem wyruszenia braci w podróż była chęć odnalezienia prawdy. Pierwsi, do których się zwrócili, odpowiadali, że prawdą jest, iż lud pozostawał będzie w zależności od wyższych od nich sił. Pan przekonywał, że do końca życia pracować będą musieć na panów, pop posłużył się figurą Boga. Kupiec pokazał, że brak w świecie uczciwości. Taki stan rzeczy pozbawił młodszego z braci nadziei. Lenina przedstawiono jako kogoś, kto przekonuje osoby z niższych klas społecznych, że ich leży w ich rękach. “Leninowa prawda” miała rozprzestrzenić się na cały świat, znosząc nierówności między klasami i wyzysk, jaki miał miejsce w carskiej Rosji. Środkiem do tego celu miała być rewolucja, radykalny przewrót społeczny, który nadałby robotnikom sprawstwo nad własnym życiem i pracą poprzez uspołecznienie środków produkcji i szeroką kolektywizację, osiąganą m. in. przez likwidację warstw posiadających.

Takie przedstawienie przedrewolucyjnej Rosji w bajce miało na celu wyperswadowanie dzieciom, iż nawet jeśli obecna sytuacja wydawała się być nieidealna, to życie przed zwycięstwem bolszewików wyglądało znacznie gorzej. Stary porządek prowadził do wyzysku i nędzy mas przy jednoczesnym bogactwie niewielu, podczas gdy nowy ład jest światem bardziej sprawiedliwym (chociaż w rzeczywistości postulowanego socjalistycznego ideału nie udało się zrealizować). Zadaniem wielkiej wagi więc jest podtrzymanie istniejącego ustroju i praca na rzecz jego rozwoju. Posługiwanie się taką formą wyrazu pokazuje, że treść ideologii trafiać miała nawet do najmłodszych. Dorastający obywatele, którzy znają tylko taką wersję historii, jak ta przedstawiona w bajce, naturalnie mniej będą skłonni do przeciwstawiania się władzy, nawet jeśli stosuje represyjne metody, te bowiem jawić się będą jako mniejsze zło. Usprawiedliwiano w ten sposób reżim pod wodzą Stalina, którego przedstawiano jako następcę i kontynuatora Lenina w jego dążeniu do “prawdy”.

Podobnie działa propaganda dzisiaj. Próbuje się nam wmawiać pewne rzeczy już od najmłodszych lat. Trzeba być na to czujnym.